Технологи ба нийгэм
Хиймэл оюун ухаан хүний ажлыг орлох уу, эсвэл хүний хөдөлмөрийг илүү бүтээмжтэй болгох уу? Энэ асуулт Монголын хөдөлмөрийн зах зээлд ч хамаатай болж байна.
Хиймэл оюун ухаан буюу AI нь технологийн салбарын мэргэжилтнүүдийн хэрэглээнээс хальж, багш, сэтгүүлч, нягтлан бодогч, дизайнер, бизнес эрхлэгчдийн өдөр тутмын ажилд нэвтэрч эхэлжээ.
Тайлан боловсруулах, мэдээлэл нэгтгэх, зураг бүтээх, бичвэр боловсруулах зэрэг ажлыг AI-ийн тусламжтайгаар богино хугацаанд гүйцэтгэх боломж нэмэгдэж байна.
Гэхдээ технологийн энэхүү дэвшил Монголын ажилтнуудад шинэ боломж авчрах уу, эсвэл зарим мэргэжлийн эрэлтийг бууруулах уу?
Дэлхийн дөрвөн ажлын байр тутмын нэг нь өөрчлөлтөд өртөх боломжтой
Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллага (ILO) болон Польшийн Үндэсний судалгааны хүрээлэнгийн 2025 оны хамтарсан судалгаагаар дэлхийн нийт ажлын байрны 25 хувь нь генератив хиймэл оюун ухааны нөлөөнд тодорхой хэмжээгээр өртөх боломжтой байна.
Гэхдээ энэ нь дөрвөн ажилтан тутмын нэг нь ажилгүй болно гэсэн үг биш юм.
Судлаачид ихэнх мэргэжил бүрэн устахаас илүүтэйгээр тухайн ажлын байрны үүрэг, гүйцэтгэх арга барил өөрчлөгдөх магадлалтай гэж үзжээ.
Ялангуяа бичиг хэргийн ажил, мэдээлэл боловсруулах болон цахим орчинд гүйцэтгэдэг зарим ажил илүү их өөрчлөлтөд өртөх төлөвтэй байна.
Монголд ямар мэргэжлүүд өөрчлөгдөж болох вэ?
Монголын хөдөлмөрийн зах зээлд AI-ийн нөлөөг нарийвчлан тооцсон үндэсний хэмжээний тоон мэдээлэл хангалтгүй байгаа ч олон улсын чиг хандлагаас дараах боломжит өөрчлөлтүүдийг харж болно.
Боловсролын салбар: Багш нар хичээлийн төлөвлөгөө, сургалтын хэрэглэгдэхүүн, шалгалтын материал боловсруулахдаа хиймэл оюун ухаан ашиглах боломжтой. Гэвч сурагчийн сэтгэл зүйг ойлгох, хүмүүжүүлэх, суралцах үйл явцыг удирдах үүрэг багшид хэвээр үлдэнэ.
Сэтгүүл зүй: AI мэдээлэл нэгтгэх, бичлэгийг текст болгох, нийтлэлийн эхний ноорог боловсруулахад тусалж чадна. Харин баримт нягтлах, эх сурвалж хамгаалах, редакцийн хариуцлага хүлээх нь сэтгүүлчийн үүрэг юм.
Бизнес, маркетинг: Жижиг бизнес эрхлэгчид бүтээгдэхүүний тайлбар, сурталчилгааны агуулга, хэрэглэгчид хүргэх мэдээллээ боловсруулахад AI ашиглаж болно.
Санхүү, нягтлан бодох бүртгэл: Давтагддаг мэдээлэл боловсруулах ажлууд автоматжих боломжтой боловч санхүүгийн хяналт, хууль эрх зүйн хариуцлага, мэргэжлийн шийдвэр хүний оролцоог шаардсаар байна.
Шинэ ур чадвар хөдөлмөрийн зах зээлийн давуу тал болно
Олон улсын валютын сангийн 2026 оны судалгаанд хөгжингүй эдийн засгийн ажлын байрны зарын ойролцоогоор арван хувь нь шинэ төрлийн ур чадвар шаарддаг болсон талаар дурджээ. Хөгжиж буй эдийн засгуудад энэ үзүүлэлт ойролцоогоор таван хувьтай байна.
Эдгээр шинэ ур чадварын дунд мэдээллийн технологи, хиймэл оюун ухаантай холбоотой мэдлэг чухал байр эзэлж байна.
Гэхдээ AI-ийн ур чадварын эрэлт нэмэгдэх нь бүх ажилтны цалин, ажлын байр автоматаар өснө гэсэн баталгаа биш. Зарим ажил мэргэжилд боломж нэмэгдэхийн зэрэгцээ бусад ажилтанд өрсөлдөөний дарамт үүсэж болзошгүй.
Монгол Улс энэ өөрчлөлтөд хэрхэн бэлтгэж байна вэ?
2026 оны зургаадугаар сард Монгол Улсын Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын дэмжлэгтэйгээр дижитал хөдөлмөр эрхлэлтийн судалгааны урьдчилсан үр дүнг хэлэлцжээ.
Уг судалгаанд цахим платформд суурилсан хөдөлмөр эрхлэлт залууст орлого олох боломж нээж байгаа боловч нийгмийн хамгаалал, хөдөлмөрийн эрх, албан бус хөдөлмөр эрхлэлтийн асуудлуудыг давхар анхаарах шаардлагатайг онцолсон байна.
Энэ нь AI-ийн ажлын байр дахь шууд нөлөөг хэмжсэн судалгаа биш ч Монголын хөдөлмөрийн зах зээл дижитал шилжилтийн шинэ сорилтуудтай тулгарч байгааг харуулж байна.
Ирээдүйн ажилтан ямар чадвартай байх шаардлагатай вэ?
Хиймэл оюун ухааныг зөв ашиглах чадвар нь зөвхөн програм ажиллуулах мэдлэгээр хязгаарлагдахгүй.
Мэдээллийг шүүн тунгаах, эх сурвалжийг нягтлах, бүтээлчээр сэтгэх, ёс зүйтэй шийдвэр гаргах, бусадтай хамтран ажиллах чадвар улам чухал болно.
Технологи хөгжихийн хэрээр хүн шинэ мэдлэг эзэмших, ур чадвараа тасралтгүй шинэчлэх шаардлагатай тулгарч байна.
Дүгнэлт
Хиймэл оюун ухаан Монголын ажлын байрыг өөрчлөх нь технологийн хөгжлийн нэгэн боломжит үр дагавар юм. Харин энэхүү өөрчлөлт ямар хурдтай, ямар хэмжээнд өрнөх нь эдийн засгийн бүтэц, байгууллагуудын хөрөнгө оруулалт, ажилтнуудын ур чадвар, төрийн бодлогоос хамаарна.
Хамгийн чухал асуулт нь хиймэл оюун ухаан хүнийг орлох эсэхээс илүүтэй Монгол хүн технологийн шинэ эрин үед хэрхэн бэлтгэх вэ? гэдэг асуудал юм.
NOMAD NATION | Технологи ба нийгэм