Ухаалаг утас хүүхдийн амьдралын салшгүй хэсэг болжээ. Гэвч хүүхэд дэлгэцийн өмнө удаан суух нь зөвхөн түүний хүсэл сонирхлоос шалтгаалдаг уу, эсвэл насанд хүрэгчид бидний анзаараагүй өөр шалтгаан бий юу?
Өглөө сэрээд утсаа шалгах, хоол идэхдээ бичлэг үзэх, хичээлээ хийж байхдаа цахим тоглоом тоглох, унтахын өмнө олон нийтийн сүлжээ үзэх нь зарим хүүхдийн өдөр тутмын дадал болж байна.
Хүүхдээ утаснаас холдуулах гэсэн эцэг эхчүүдийн оролдлого маргаан, бухимдлаар төгсөх нь ч бий.
Гэхдээ энэ асуудлыг хүүхдийн сахилга бат муудсанаар тайлбарлах нь өрөөсгөл юм.
Монгол хүүхдүүдийн цахим хэрэглээ ямар түвшинд байна вэ?
НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн Монгол дахь төлөөлөгчийн газар 2025 оны тавдугаар сард нийтэлсэн мэдээлэлдээ Монголын хүүхэд, өсвөр үеийнхний 90 гаруй хувь нь интернэт болон олон нийтийн сүлжээг өдөр тутам ашиглаж байгааг дурджээ.
Мөн уг мэдээлэлд дурдсан судалгаагаар эцэг эхчүүдийн 91 хувь нь хүүхдээ цахим аюулд өртөөгүй гэж үзсэн байхад хүүхдүүдийн 87 хувь нь цахим орчинд ямар нэг хэлбэрийн хүчирхийлэл, дарамттай тулгарсан гэж мэдээлсэн байна.
Эдгээр тоо нь дэлгэцийн хэт хэрэглээний тархалтыг шууд хэмжээгүй боловч хүүхдийн цахим орчин дахь аюулгүй байдал, эцэг эхийн хяналт, ойлголтын зөрүүг анхаарах шаардлагатайг харуулж байна.
Хүүхдүүд яагаад утсаа дахин дахин шалгадаг вэ?
Богино бичлэг, цахим тоглоом, олон нийтийн сүлжээний зарим платформ хэрэглэгчийн анхаарлыг удаан хадгалах зарчмаар бүтээгдсэн байдаг.
Дараагийн бичлэг автоматаар эхлэх, тасралтгүй гүйлгэх боломж, шинэ мэдэгдэл ирэх, тоглоомын шагнал авах зэрэг нь хэрэглээг үргэлжлүүлэхэд нөлөөлж болно.
Америкийн Хүүхдийн эмч нарын академийн 2026 оны зөвлөмжид платформын дизайн, агуулгын чанар, гэр бүлийн дадал, хүүхдийн хөгжлийн онцлогийг хамтад нь авч үзэх шаардлагатайг онцолжээ.
Өөрөөр хэлбэл, хүүхэд утсаа тавьж чадахгүй байгаа нь заавал донтолттой гэсэн үг биш. Харин хэрэглээгээ зохицуулах чадвар, хүрээлэн буй орчин, платформын онцлог зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлж болно.
Дэлгэцийн хэрэглээ хүүхдийн хөгжилд хэрхэн нөлөөлөх вэ?
Дэлгэцийн хэрэглээ өөрөө бүх тохиолдолд хортой гэсэн үг биш. Цахим орчин хүүхдэд мэдлэг олж авах, бүтээлчээр ажиллах, бусадтай харилцах боломж олгодог.
Гэхдээ хэт удаан, зохицуулалтгүй хэрэглээ нь хүүхдийн унтах цаг, хөдөлгөөн, гэр бүлийн харилцаа, хичээл хийх дадалд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй.
НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн 2025 оны Childhood in a Digital World тайланд цахим технологийн нөлөө нь зөвхөн дэлгэцийн өмнө өнгөрүүлсэн хугацаанаас бус, хүүхэд ямар агуулга үзэж, ямар туршлага хуримтлуулж байгаагаас ихээхэн хамаардаг болохыг онцолжээ.
Тиймээс хүүхэд өдөрт хэдэн цаг утас ашиглаж байгааг хэмжихийн зэрэгцээ юу үзэж, яагаад үзэж, түүний улмаас ямар үйл ажиллагаа хойшлогдож байгааг анзаарах нь чухал.
Хүүхэд хэдэн цаг дэлгэц үзэж болох вэ?
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын зөвлөмжөөр:
- Нэг хүртэлх насны хүүхдэд дэлгэц үзүүлэхийг зөвлөдөггүй.
- Нэг настай хүүхдэд хөдөлгөөнгүй сууж дэлгэц үзэхийг зөвлөдөггүй.
- Хоёр настай хүүхдийн дэлгэцийн хэрэглээ өдөрт нэг цагаас хэтрэхгүй байх, боломжтой бол түүнээс бага байх нь зохистой.
- Гурав, дөрвөн настай хүүхдийн хувьд мөн өдөрт нэг цагаас хэтрүүлэхгүй байхыг зөвлөдөг.
Харин сургуулийн насны хүүхэд, өсвөр үеийнхэнд бүх нөхцөлд тохирох нэг цагийн хязгаар тогтоохоос илүү хэрэглээний зорилго, агуулга, нойр, хөдөлгөөн, суралцах үйл ажиллагаатай хэрхэн уялдаж байгааг харгалзах нь зүйтэй гэж Америкийн Хүүхдийн эмч нарын академи зөвлөж байна.
Эцэг эхчүүд юу хийж болох вэ?
Хүүхдийн утсыг шууд хураах, загнах, хориглох нь асуудлыг дангаараа шийдэхгүй байж болно.
Харин гэр бүлийн хэмжээнд дараах дадлыг хэвшүүлэх боломжтой.
Нэгдүгээрт, хамтын дүрэм тогтоох. Хоолны ширээний ард, унтахын өмнө, гэр бүлийн ярилцлагын үеэр утас хэрэглэхгүй байх дүрмийг хүүхэд, том хүн ялгаагүй мөрдөх хэрэгтэй.
Хоёрдугаарт, орлуулах үйл ажиллагаа бий болгох. Хөгжим тоглох, зураг зурах, ном унших, спорт, шатар, гадаа тоглох зэрэг нь хүүхдийн чөлөөт цагийг утга учиртай өнгөрүүлэх боломж олгоно.
Гуравдугаарт, үзэж буй агуулгыг сонирхох. Хүүхэд ямар тоглоом тоглож, ямар бичлэг үзэж байгааг асууж ярилцах нь зөвхөн хориглохоос илүү үр дүнтэй харилцааны эхлэл байж болно.
Дөрөвдүгээрт, томчууд өөрсдөө үлгэрлэх. Хүүхдэд утсаа тавихыг шаардахын зэрэгцээ эцэг эхчүүд өөрсдийн дэлгэцийн хэрэглээг анзаарах шаардлагатай.
Тавдугаарт, унтах орчныг хамгаалах. Унтахаас нэг цагийн өмнө дэлгэцийн хэрэглээг зогсоож, унтлагын өрөөнд төхөөрөмж байрлуулахгүй байхыг Америкийн Хүүхдийн эмч нарын академи зөвлөж байна.
Сургууль ямар үүрэгтэй вэ?
Хүүхдийн цахим хэрэглээ зөвхөн гэр бүлийн асуудал биш.
Сургуулиуд цахим аюулгүй байдал, мэдээллийг шүүн тунгаах чадвар, цахим орчны ёс зүй, хувийн мэдээллээ хамгаалах мэдлэгийг сурагчдад эзэмшүүлэх боломжтой.
Мөн хөгжим, дүрслэх урлаг, биеийн тамир, клуб, дугуйлан зэрэг хүүхэд биечлэн оролцдог үйл ажиллагаа нь дэлгэцээс гадуурх сонирхлыг дэмжих ач холбогдолтой.
Дүгнэлт: Утсыг нь хураах уу, дадлыг нь өөрчлөх үү?
Хүүхдийг технологиос бүрэн тусгаарлах нь өнөөгийн нийгэмд бодитой шийдэл биш.
Харин хүүхдэд цахим хэрэглээгээ ухамсартай зохицуулах, мэдээллийг ялган таних, чөлөөт цагаа олон төрлийн үйл ажиллагаанд хуваарилах чадвар эзэмшүүлэх нь илүү урт хугацааны ач холбогдолтой.
Хүүхдийг дэлгэцээс холдуулах хамгийн зөв арга нь зөвхөн утсыг нь хураах биш, дэлгэцээс гаднах амьдралыг нь илүү сонирхолтой, утга учиртай болгох явдал юм.
NOMAD NATION | Боловсрол ба гэр бүл
Эх сурвалж
Leave a Reply