Олимпын медаль, дэлхийн аваргын цол, олон улсад хүрсэн Монгол брэнд, сансрын нислэг. Бид эдгээр амжилтын тухай сонсохдоо ихэвчлэн эцсийн үр дүнг нь хардаг.
Гэвч амжилтын ард ямар зам туулсан, хэдэн жил суралцаж, бэлтгэл хийсэн, ямар бэрхшээлийг даван гарсныг тэр бүр мэддэггүй.
Монголын спорт, оюуны спорт, бизнес, сансар судлалын салбарт өөрийн мөрийг үлдээсэн дөрвөн хүний бодит түүхийг эргэн харъя. Тэдний замнал өөр өөр боловч залууст суралцах зүйл бий.
1. Б.Баасанхүү: 14 настайдаа эхэлсэн зам олимпын мөнгөн медальд хүрэв
2024 он Монголын жүдо бөхийн тамирчин Бавуудоржийн Баасанхүүгийн хувьд онцгой жил байлаа.
Тэрээр дөрөвдүгээр сард Хонконгод болсон Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний эмэгтэйчүүдийн 48 кг-ын жинд түрүүлэв. Тавдугаар сард Абу Дабид болсон дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнээс алтан медаль хүртэж, долдугаар сард Парисын олимпын наадмаас мөнгөн медаль авсан юм.
Гурван том тэмцээнд дараалан үзүүлсэн эдгээр амжилт түүний спортын замналын чухал үе болжээ. Гэвч Баасанхүүгийн түүхийг илүү сонирхолтой болгодог зүйл бол анхны алхам нь юм.
Тэрээр Eguur.mn сайтад өгсөн ярилцлагадаа 2014 онд, 14 настайдаа Хөвсгөл аймагт жүдо бөхийн дугуйланд явж эхэлснээ дурдсан байдаг. Мөн дэлхийн аваргын өмнө өдөр бүр 5–6 цаг бэлтгэл хийж, түүндээ анхаарлаа төвлөрүүлдэг байснаа ярьжээ.
Олимпын медаль хэдхэн минутын барилдаанаар шийдэгддэг ч түүнд хүрэх зам олон жилийн хөдөлмөрөөс бүрддэг. Баасанхүүгийн жишээ амжилтыг зөвхөн авьяасаар тайлбарлах боломжгүйг сануулна. Бэлтгэлийн тогтвортой байдал, тэмцээний туршлага, дасгалжуулагч болон багийн дэмжлэг ч чухал.
Энэ түүхээс суралцах зүйл: Том зорилгод хүрэхийн тулд өдөр бүрийн жижиг алхам үнэ цэнтэй.
2. Б.Мөнгөнтуул: Таван настайдаа сурсан шатар дэлхийн тавцанд хүргэв
Монголын шатрын спортын нэртэй төлөөлөгчдийн нэг бол эмэгтэйчүүдийн их мастер (WGM), олон улсын мастер (IM) Батхуягийн Мөнгөнтуул юм.
Олон улсын шатрын холбоо FIDE-ийн албан ёсны мэдээллээр тэрээр 2003 онд эмэгтэйчүүдийн их мастер, 2010 онд олон улсын мастер цол хүртжээ. Эдгээр нь нээлттэй ангиллын их мастер (GM) цолоос тусдаа цолууд юм.
Мөнгөнтуул FIDE-ийн 2023 оны судалгааны тайланд нийтлэгдсэн ярилцлагадаа таван настайдаа шатар сурч, 15 настайдаа эмэгтэйчүүдийн их мастер болсон тухайгаа өгүүлжээ. Түүнд аав нь шатар зааж, дасгалжуулдаг байжээ.
Гэр бүлээрээ Москвад амьдрах болсон үеэс тэрээр шатраар илүү мэргэжлийн түвшинд хичээллэж, насанд хүрэгчдийн тэмцээнд өрсөлдөж эхэлсэн нь өөрийнх нь хөгжилд нөлөөлсөн гэж тайлбарласан байна.
Эндээс авьяаснаас гадна сургалтын орчин, гэр бүлийн дэмжлэг, туршлагатай өрсөлдөгчидтэй тоглох боломж ямар үнэ цэнтэй болохыг харж болно. Гэхдээ хүүхэд бүр багаасаа аварга болох шаардлагагүй. Шатрын үнэ цэн зөвхөн цол, медальд бус, суралцах үйл явцад ч оршдог.
Энэ түүхээс суралцах зүйл: Сонирхлыг зөв орчин, тогтвортой сургалт, дэмжлэгтэй хослуулах нь ур чадвар хөгжихөд тусалдаг.
3. Д.Хулан: Өөрийн асуудлаас Монгол брэнд бүтээсэн нь
Амжилтын тухай ярихад заавал спортын медаль, олон улсын цол байх албагүй. Заримдаа хүний өдөр тутмын асуудал бизнесийн шинэ санааны эхлэл болдог.
Монголын арьс арчилгааны Lhamour брэндийн үүсгэн байгуулагч Даваадоржийн Хулангийн түүх үүний нэг жишээ.
Тэрээр 2012 онд гадаадаас эх орондоо эргэн ирээд амьдралдаа анх удаа харшил, экземтэй тулгарчээ. Арьсны эмч нар зөөлөн, байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн хэрэглэхийг зөвлөсөн ч зах зээлээс өөрт тохирохыг нь олж чадаагүй байна.
Ийнхүү арьс арчилгааны бүтээгдэхүүний найрлагыг судалж, органик гоо сайхны бүтээгдэхүүн боловсруулах чиглэлээр онлайн сургуульд суралцан, мэргэжлийн гэрчилгээ авсан байна. Улмаар Монголын орон нутгийн түүхий эдээр гэртээ бүтээгдэхүүн хийж, эхлээд өөртөө, дараа нь найз нөхөд, гэр бүлдээ туршжээ. Энэ нь 2014 онд Lhamour компани үүсэх эхлэл болсон юм.
Компанийн албан ёсны танилцуулгад бизнесээ нэг хүний гэрийн үйлдвэрлэлээс эхэлсэн гэж тэмдэглэсэн байдаг. Харин Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны (EBRD) судалгаанд тус компанийн 2023 оны борлуулалтын орлогыг 500 мянган ам.доллар, ажилтны дундаж тоог 36 гэж бүртгэжээ. Эдгээр нь 2023 оны үзүүлэлт бөгөөд компанийн өнөөгийн санхүүгийн байдлыг илэрхийлэхгүй.
Хулангийн түүхийн онцлог нь дэлхийд урьд өмнө байгаагүй бүтээгдэхүүн зохион бүтээсэндээ бус, өөрийн тулгарсан асуудлыг судалж, Монголын онцлогт тохирсон бүтээгдэхүүн хөгжүүлэхийг зорьсонд оршино. Бизнесийн эхлэлд заавал их хөрөнгө, том оффис, олон ажилтан хэрэггүй. Харин хэрэглэгчийн хэрэгцээг ойлгох, чанараа хөгжүүлэх, алдаанаасаа суралцах шаардлагатай.
Энэ түүхээс суралцах зүйл: Бодит асуудлыг шийдэх оролдлого бусдад хэрэгтэй бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний эхлэл болж болно.
4. Ж.Гүррагчаа: Монгол хүн сансарт хүрсэн түүх
1981 оны гуравдугаар сарын 22-нд Монгол Улсын иргэн Жүгдэрдэмидийн Гүррагчаа Зөвлөлтийн сансрын нисэгч Владимир Жанибековын хамт «Союз-39» хөлгөөр сансарт нисэв. Уг нислэг ЗХУ-ын санаачилсан олон улсын «Интеркосмос» хөтөлбөрийн хүрээнд хэрэгжсэн юм.
Тэд «Салют-6» сансрын станцтай холбогдож, сансрын физик, технологи, дэлхийг зайнаас тандан судлах болон биоанагаах ухааны чиглэлийн туршилтуудад оролцжээ. Монголын Одон орон, геофизикийн хүрээлэнгийн мэдээлснээр уг нислэгийн үеэр 30 гаруй шинжлэх ухааны туршилт хийгдсэн байна.
Нислэг гуравдугаар сарын 30-нд амжилттай өндөрлөж, Гүррагчаа сансарт ниссэн анхны монгол хүн болж түүхэнд үлдсэн юм.
Энэ үйл явдал нэг хүний амжилтаас гадна олон улсын шинжлэх ухаан, технологийн хамтын ажиллагааны томоохон жишээ байв. Сансрын нислэгийг зөвхөн нэг нисэгчийн эр зориг, ур чадвараар хэрэгжүүлэх боломжгүй. Түүний ард инженер, эрдэмтэн, техникийн мэргэжилтэн, эмч, зохион байгуулагчдын хамтын хөдөлмөр байдаг.
Энэ түүхээс суралцах зүйл: Томоохон амжилт хувь хүний бэлтгэлээс гадна мэдлэг, технологи, олон улсын хамтын ажиллагаанд тулгуурладаг.
Амжилтын түүх бидэнд юу хэлж байна вэ?
Эдгээр дөрвөн хүний замнал ижил биш. Нэг нь спортын заалнаас олимпын тавцанд хүрчээ. Нөгөө нь багаасаа суралцсан шатрын ур чадвараараа олон улсын цол хүртжээ. Гурав дахь нь хувийн асуудлаасаа бизнесийн санаа олсон бол дөрөв дэх нь Монголын түүхэнд анхны сансрын нисэгчээр бичигдсэн байна.
Гэвч тэдний түүхийг холбосон хэд хэдэн санаа бий.
Амжилт зөвхөн эцсийн үр дүнгээр хэмжигдэхгүй. Түүнд хүрэхийн тулд суралцах, бэлтгэх, турших, алдаа гаргах, дахин оролдох үйл явц шаардлагатай.
Мөн амжилтыг зөвхөн хувь хүний хөдөлмөрөөр тайлбарлах нь учир дутагдалтай. Гэр бүлийн дэмжлэг, багш, дасгалжуулагч, хамт олон, боловсролын орчин, нийгмийн боломж ч нөлөөлдөг.
Тиймээс бусдын амжилтыг хараад өөрийгөө дутуу үнэлэхийн оронд тэдний замналаас өөрт хэрэгтэй санааг олж харах нь чухал. Хүн бүр олимпын аварга, их мастер, бизнес эрхлэгч, сансрын нисэгч болох албагүй. Харин хүн бүр өөрийн сонирхол, чадвар, боломжид нийцсэн зорилго тавьж, түүнийхээ төлөө суралцаж, хөгжих боломжтой байх ёстой.
Дүгнэлт
Монголын залууст урам өгөх түүх олон бий. Гэхдээ тэдгээрийг зөвхөн бахархал болгон яриад өнгөрөх нь хангалтгүй.
Амжилтад хүрсэн хүмүүсийн замналаас суралцахын зэрэгцээ дараагийн үеийнхэнд чанартай боловсрол, хөгжих орчин, мэргэжлийн дэмжлэг, тэгш боломж бүрдүүлэх тухай бодох шаардлагатай.
Монголын ирээдүй өнөөдрийн алдартнуудын амжилтаар бус, маргаашийн залууст ямар боломж олгож байгаагаар тодорхойлогдоно.
Ашигласан эх сурвалж
- International Judo Federation (2024). The 2024 Asian Championships.
- Judo Union of Asia (2024). Asian Judo Championships 2024 — Final Results.
- International Judo Federation (2024). Olympic Games Paris 2024 — Results.
- Eguur.mn (2024). Б.Баасанхүүгийн ярилцлага.
- FIDE. Batkhuyag Munguntuul — Official Player Profile.
- FIDE (2023). Gender Equality in Chess Index.
- Lhamour. Бидний тухай.
- Lhamour. Our Story With Founder Khulan Davaadorj.
- European Bank for Reconstruction and Development. Updated Survey on Hidden Champions in the EBRD Region (146-р хуудас).
- Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академи. Ж.Гүррагчаа, В.Жанибеков нарын сансрын нислэгийн хөтөлбөр.
- Монголын Одон орон, геофизикийн хүрээлэн. Space Cooperation Scientific Conference.
Редакцийн тэмдэглэл: Энэхүү нийтлэлийг албан ёсны байгууллагын мэдээлэл, тэмцээний дүн, нийтэд нээлттэй ярилцлага, судалгааны материалд тулгуурлан боловсруулав. Нийтлэлд дурдсан хүмүүсээс NOMAD NATION шинээр ярилцлага аваагүй. Хүмүүсийн замналаас гаргасан сургамжууд нь редакцийн тайлбар бөгөөд шинжлэх ухаанаар батлагдсан шалтгаан-үр дагаврын дүгнэлт биш юм.
Leave a Reply